Speen bij het slapen geven of niet? — dit moet je weten
De speen bij het slapen — voor- of tegenstanders? Als ouder krijg je van alle kanten tegenstrijdige adviezen. We zetten alle feiten op een rij, zodat jij een weloverwogen keuze kunt maken die bij jouw gezin past.
Inhoudsopgave
Voordelen van een speen bij het slapen
Een speen kan echt helpen bij het slapen — dat is geen verzinsel van wanhopige ouders. Hier zijn de bewezen voordelen:
Vermindert het risico op wiegendood
Dit is het sterkste argument vóór de speen. Onderzoek toont aan dat een speen het risico op wiegendood (SIDS) met 60% vermindert. Het exacte mechanisme is nog niet volledig bekend, maar experts denken dat:
- De speen de luchtwegen openhoudt
- Het zuigen de ademhaling stimuleert
- Baby’s met speen lichter slapen en eerder wakker worden bij problemen
Helpt bij het inslapen
Zuigen is een natuurlijke manier voor baby’s om zichzelf te kalmeren. Het activeert het parasympathische zenuwstelsel — het systeem dat zorgt voor ontspanning. Een speen kan daarom echt helpen bij:
- Sneller inslapen
- Rustiger worden na huilen
- Zelfstandig weer inslapen na wakker worden
Tip van de expert: Geef de speen pas als je baby goed kan drinken (bij borstvoeding na 4-6 weken). Dan is er geen risico op tepelverwarring.
Nadelen en risico’s
Eerlijkheid gebiedt te zeggen dat een speen ook nadelen heeft. Het is belangrijk om deze te kennen:
De speen valt eruit — en dan?
Het grootste probleem: als je baby afhankelijk wordt van de speen om in te slapen, maar hem er nog niet zelf in kan stoppen, wordt jij de speen-service. Dit betekent:
- Meerdere keren per nacht opstaan om de speen terug te geven
- Een baby die niet zelfstandig kan doorslapen
- Frustratie voor het hele gezin
Impact op borstvoeding
Te vroeg beginnen met een speen kan leiden tot:
- Tepelverwarring (baby heeft moeite met overschakelen)
- Verminderde melkproductie (minder stimulatie van de borst)
- Kortere borstvoedingsperiode
Gebitsproblemen
Lang speengebruik (na 2 jaar) kan leiden tot tandjes die naar voren staan en problemen met de kaakstand. Maar geen paniek — voor het tweede levensjaar is dit nog geen probleem.
Wanneer wel of niet geven?
Speen en borstvoeding combineren
Borstvoeding en speen kunnen prima samen, mits je het slim aanpakt:
De timing is cruciaal
Wacht met de speen tot de borstvoeding goed loopt. Dit is meestal na 4-6 weken het geval. Signalen dat het goed gaat:
- Baby drinkt effectief (hoorbaar slikken)
- Goede gewichtstoename
- Geen pijnlijke tepels meer
- Regelmatig plassen en poepen
Gebruik de speen strategisch
Geef de speen alleen:
- Tussen voedingen in (niet als vervanging voor een voeding)
- Bij het slapen gaan
- Voor extra troost als baby onrustig is
Let op: Geef nooit een speen als je baby tekenen van honger toont. Dit kan je melkproductie verstoren.
Van de speen af — wanneer en hoe?
Het ideale moment om te stoppen met de speen ligt tussen 6 maanden en 2 jaar. Waarom dan?
Het perfecte moment kiezen
6-12 maanden: Baby’s zijn nog flexibel en kunnen makkelijker andere zelfkalmerende technieken leren.
Na 12 maanden: Baby wordt gehechter aan de speen, maar het is nog steeds goed mogelijk.
Na 2 jaar: Kan impact hebben op spraakentwickeling en gebit. Tijd om actie te ondernemen.
Stappenplan voor speenafkick
Week 1-2: Beperken overdag
Geef de speen alleen nog bij slapen en extreme onrust.
Week 3-4: Alleen bij het slapen
Overdag helemaal geen speen meer. Afleiden met speelgoed en knuffels.
Week 5+: Helemaal stoppen
Ook bij het slapen geen speen meer. Vervang door andere slaaprutine.
Alternatieven voor de speen
Wil je geen speen geven? Deze alternatieven kunnen ook helpen bij het slapen:
White noise
Constant geluid dat baby kalmeert en omgevingsgeluiden maskeert. Werkt geweldig voor veel baby’s en heeft geen nadelen.
Inbakeren
Geeft baby’s een veilig gevoel en voorkomt dat ze zichzelf wakker schrikken. Perfect voor de eerste maanden.
Knuffeldoekje
Vanaf 6 maanden kan een zacht knuffeldoekje comfort bieden. Zorg dat het klein en veilig is.
Duim zuigen
Natuurlijke zelfkalmering. Het voordeel? De duim valt nooit uit bed. Nadeel? Moeilijker af te leren dan een speen.
Op zoek naar de beste speen?
Heb je besloten om een speen te geven? Dan wil je natuurlijk de beste keuze maken. Niet alle spenen zijn hetzelfde — vorm, materiaal en grootte maken echt verschil voor het comfort en de veiligheid van je baby.
In onze uitgebreide koopgids vergelijken we de populairste merken en modellen. We laten zien waar je op moet letten en welke speen het beste past bij de leeftijd van je baby.
Vind de perfecte speen voor jouw baby
Bekijk onze vergelijking van de beste spenen van 2026
Veelgestelde vragen
Vanaf welke leeftijd mag een baby een speen?
Bij flesvoeding direct vanaf de geboorte. Bij borstvoeding het beste wachten tot 4-6 weken, als de borstvoeding goed op gang is gekomen.
Hoe vaak moet ik de speen vervangen?
Siliconen spenen elke 4-6 weken, latex spenen elke 2-4 weken. Vervang eerder bij scheurtjes, verkleuring of verandering van vorm.
Mijn baby wil de speen niet — wat nu?
Niet alle baby’s accepteren een speen, en dat is prima. Probeer een andere vorm of merk, maar forceer het niet. Er zijn genoeg andere manieren om je baby te kalmeren.
Is het erg als de speen er ’s nachts uitvalt?
Voor de veiligheid (wiegendoodpreventie) hoeft de speen er niet de hele nacht in te blijven. Als je baby kan slapen zonder dat je hem teruggeeft, is dat zelfs beter.
Kan een speen oorontstekingen veroorzaken?
Er is een klein verhoogd risico op oorontstekingen bij langdurig speengebruik, vooral na 6 maanden. Dit is een van de redenen om niet te lang door te gaan met de speen.
Hoeveel spenen moet ik hebben?
Minimaal 2-3 spenen: een in gebruik, een als reserve en een voor onderweg. Zo heb je altijd een schone speen beschikbaar als er een valt of kwijtraakt.
Meer hulp bij slaapproblemen?
Ontdek onze andere handige gidsen voor betere babyslaap
Gerelateerde artikelen
White noise voor baby’s — werkt het echt?
Alles over white noise: hoe het werkt, welke geluiden het beste zijn en of het veilig is voor baby’s.
Slaapregressie — wanneer en wat te doen
Herken de signalen van slaapregressie en leer hoe je er het beste mee omgaat per leeftijdsfase.
